Er vindt een stille revolutie plaats op het Indiase platteland, waar landbouw nog steeds de ruggengraat van de economie vormt. Vrouwelijke boeren, die lange tijd overschaduwd werden door hun mannelijke collega's, nemen de schijnwerpers op zich en herdefiniëren duurzaamheid en veranderen landbouwtechnieken. Ze voeden gezinnen en gemeenschappen en effenen tegelijkertijd de weg voor duurzaamheid en landbouw dankzij hun veerkracht, inventiviteit en sterke verbondenheid met het land. Dit artikel onderzoekt hoe vrouwelijke boeren deze transitie stimuleren, ondersteund door kwantificeerbare data die hun cruciale rol en de problemen die ze tegenkomen aantonen.

De onbezongen pijlers van de Indiase landbouw

Volgens de volkstelling van 2011 is 54.6% van de beroepsbevolking in India werkzaam in de landbouw , goed voor 17-18% van het bbp van het land. Vrouwen spelen een belangrijke rol in deze sector. Oxfam India meldt dat meer dan 80% van de economisch actieve vrouwen op het Indiase platteland in de landbouw werkt, wat neerkomt op 33% van de totale beroepsbevolking in de landbouw en 48% van de zelfstandige boeren. Bovendien produceren vrouwen op het platteland 60-80% van het voedsel van het land, wat hun cruciale rol in de voedselzekerheid aantoont.

Ondanks hun essentiële rol worden vrouwelijke boeren vaak over het hoofd gezien in beleidskaders en maatschappelijke verhalen. Volgens onderzoek van Oxfam India bezit slechts 13% van de vrouwen op het platteland land, een percentage dat daalt tot 7% ​​in regio's zoals Bihar. Dit gebrek aan eigendom beperkt hun toegang tot middelen zoals financiering, technologie en overheidsprogramma's, waardoor de cyclus van marginalisering wordt verlengd. Naarmate mannen echter van het platteland naar de steden migreren, wat volgens de Economic Survey 2017-18 leidt tot de "feminisering van de landbouw", nemen vrouwen steeds meer taken op zich, van landbouwers tot besluitvormers, en hervormen ze het agrarische landschap.

Pioniers in duurzame praktijken

Een van de meest verbazingwekkende manieren waarop vrouwelijke boeren het platteland van India veranderen, is door duurzaamheid en landbouw te implementeren. Duurzaamheid is cruciaal geworden omdat klimaatverandering grote uitdagingen met zich meebrengt, zoals onregelmatige moessons, stijgende temperaturen en bodemdegradatie. Vrouwen, die vaak gevoeliger zijn voor de behoeften van hun gezin en ecosystemen, stimuleren de overgang van chemisch-intensieve landbouw naar biologische en milieuvriendelijke landbouwmethoden.

Vrouwen in staten zoals Punjab, waar de Groene Revolutie ooit hoogtij vierde maar werd gevolgd door gezondheidsproblemen zoals een sterke stijging van het aantal kankergevallen als gevolg van pesticidengebruik, wenden zich steeds meer tot biologisch tuinieren. Een onderzoek van de Punjabi Universiteit uit 2008 legde een verband tussen ernstige genetische schade bij boeren en pesticidengebruik, wat leidde tot protesten vanuit de bevolking. Vrouwencollectieven, zoals die van Chetna Organics in Odisha, delen informatie en zaden, maken natuurlijke meststoffen en verbouwen biologisch katoen. Deze inspanningen voorkomen niet alleen milieuschade, maar bevorderen ook de bodemgezondheid en biodiversiteit, wat aansluit bij de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG's) zoals SDG 13 (Klimaatactie) en SDG 15 (Leven op het land).

Op nationaal niveau verloopt de overgang naar duurzaamheid en duurzame landbouw traag. Volgens een onderzoek uit 2023 in Scientific Reports gebruikt minder dan 5% van de Indiase boeren 95% van de biobemesting. Kleine en marginale boeren, van wie velen vrouwen zijn, hebben moeite om deze alternatieven te betalen. De impact is echter aanzienlijk als vrouwen toegang hebben tot training en middelen. Zo verhoogde Kanchan Devi, een 29-jarige boerin uit Bihar, haar groenteproductie met 30% nadat ze via een initiatief van Oxfam India en SEWA Bharat geïntegreerde strategieën voor voedingsstoffenbeheer en plaagbestrijding had geleerd. Haar verhaal laat zien hoe vrouwen, wanneer ze de juiste middelen krijgen, hun productie kunnen verhogen en tegelijkertijd duurzaamheid kunnen bevorderen.

Lees ook: Klimaatvriendelijke landbouwmethoden: van verticale landbouw tot precisielandbouw

Collectieven en Empowerment

Vrouwencollectieven, zoals zelfhulpgroepen (SHG's) en boerenproducentenorganisaties (FPO's), veranderen de spelregels. Volgens het Wikipedia-artikel over vrouwen in de landbouw bestond 75% van de agrarische beroepsbevolking op het Indiase platteland in 2011 uit vrouwen, als gevolg van de migratie van mannen naar de steden. Deze collectieven bieden vrouwen een plek om toegang te krijgen tot hulpbronnen, kennis te delen en economische onafhankelijkheid te bereiken.

Het Jeevika-initiatief in Bihar gebruikt bijvoorbeeld zelfhulpgroepen (SHG's) om vrouwen economisch sterker te maken, wat tienduizenden boerenfamilies ten goede komt. Ook het Mahila Kisan Sashaktikaran Pariyojana , onderdeel van de National Rural Livelihoods Mission, heeft vrouwen geholpen duurzame praktijken toe te passen en hun inkomen te verhogen. In Jharkhand sloot Kalyani Singh, een 24-jarige tomatenboerin, zich aan bij de Better Life Farming Alliance en verhoogde haar opbrengst met 50% en haar inkomsten met 40%. Uiteindelijk richtte ze een landbouwcentrum op om andere vrouwen te helpen. Deze initiatieven laten zien hoe samenwerking de bijdrage van vrouwen aan duurzame landbouw vergroot.

Volgens de landbouwtelling van 2010-11 bezitten vrouwen 12.78% van het bewerkte land en 10.34% van het bewerkte areaal, een klein maar groeiend aandeel. Het Agriculture Production Cluster (APC)-model van PRADAN, dat sinds 2008-09 van kracht is, heeft vrouwen uit gemarginaliseerde stamgroepen betrokken bij marktgerichte landbouw, waardoor hun focus verschuift van zelfvoorziening naar het genereren van inkomsten. Deze empowerment vergroot de weerbaarheid van vrouwen, waardoor ze kunnen investeren in duurzame activiteiten op de lange termijn, zoals bodembehoud.

Het overwinnen van barrières voor duurzaamheid

Ondanks hun successen staan ​​vrouwelijke boeren voor aanzienlijke uitdagingen. Volgens Down to Earth bezat in 2024 slechts 14% van de vrouwen land, wat hun toegang tot regelingen zoals de Kisan Credit Card of subsidies beperkt. Volgens de India Human Development Survey (IHDS) 2018 erven mannen 83% van de landbouwgrond, terwijl vrouwen minder dan 2% bezitten . Volgens een onderzoek van Nature uit 2023 heeft de genderkloof gevolgen voor de toegang tot leningen, die cruciaal zijn voor de toepassing van duurzame productiemiddelen, en is deze toegang nog steeds vier keer lager dan de overheidssubsidies voor kunstmest.

Tijdsdruk is een ander probleem. Vrouwen combineren landbouw en onbetaalde huishoudelijke taken, waardoor hun toegang tot voorlichtingsdiensten en training beperkt is. Een Science Direct-studie naar klimaatvriendelijke landbouw (CSA) in Gujarat ontdekte dat de beperkte toegang van vrouwen tot kennis en formele voorlichting de implementatie van CSA belemmert, ondanks hun kwetsbaarheid voor klimaatverandering. Dorpscoöperaties en SHG's overbruggen de kloof echter door gespecialiseerde ondersteuning te bieden en de stem van vrouwen in de beleidsvorming te versterken.

Lees ook: Hoe duurzaamheid in de landbouw de voedselzekerheid kan verbeteren

Het domino-effect van empowerment

De invloed van vrouwelijke boeren reikt verder dan hun eigen boerderijen. Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO) zouden de opbrengsten met 20-30% kunnen stijgen als vrouwen gelijke toegang tot hulpbronnen zouden hebben. Dit zou de landbouwproductie in ontwikkelingslanden met wel 4% verhogen en de wereldwijde honger met 12-17% verminderen , waardoor mogelijk 100-150 miljoen mensen uit de voedselonzekerheid zouden worden gehaald. Dit potentieel is enorm in India, waar 70% van de vrouwelijke plattelandsarbeiders in de landbouw werkt. Vrouwelijke boeren met meer macht stimuleren ook de ontwikkeling van de gemeenschap. Op de demonstratielocatie van Kanchan Devi in ​​Bihar leren vrouwen andere vrouwen over duurzame methoden, die zich vervolgens over het hele gebied verspreiden. In Odisha verdienden de "Yellow Saree Women" van de Pratima Organic Grower Group in vier maanden tijd bijna 1,00,000 roepies met de productie van bakstenen buiten het seizoen. Dit laat zien hoe vrouwen hun inkomen diversifiëren en tegelijkertijd bijdragen aan duurzaamheid.

Visie voor de toekomst op het gebied van duurzaamheid en landbouw

India moet systematische onevenwichtigheden elimineren om het potentieel van vrouwelijke boeren volledig te benutten. Erkenning van vrouwen als boeren – zowel wettelijk als sociaal – is een belangrijke eerste stap. De aankondiging door de overheid van 15 oktober als Dag van de Vrouwelijke Boeren geeft het doel aan, maar de uitvoering loopt vertraging op.

Investeren in genderbewuste voorlichtingsdiensten en digitale hulpmiddelen is eveneens belangrijk. Volgens een onderzoek van Nature Sustainability uit 2020 heeft slechts 24-37% van de kleine boerderijen (<1 hectare) 3G/4G-dekking, wat de toegang van vrouwen tot informatie beperkt. Het opschalen van initiatieven zoals SAFAL , dat voorlichtingsdiensten in Bihar digitaliseert via mobiele apps, zou deze kloof kunnen verkleinen.

Vrouwelijke boeren in landelijk India houden de landbouw niet alleen in stand, ze geven er ook vorm aan. 80% van de vrouwen op het platteland werkt in de sector en hun bijdrage is goed voor 60-80% van de voedselproductie. Hun overgang naar duurzaamheid is een bron van hoop. Het doorbreken van barrières en het benutten van collectieven tonen aan dat empowerment van vrouwen cruciaal is voor een veerkrachtige, duurzame toekomst in de landbouw – oogst na oogst.

Lees ook: Innovatieve toepassingen van landbouwafval: van biobrandstof tot verpakkingen